دمشق-العاصمة نيوز
\n\nتُعتبر دمشق أقدم عاصمة مأهولة في التاريخ، وتحمل ذاكرة معمارية متوارثة عبر العصور. شكل العصر العثماني (1516–1918) محطة بارزة في تطور العمارة الدمشقية، حيث تأثرت بالعناصر المعمارية والزخارف العثمانية بشكل واضح.
\n\nالبيت الدمشقي في العصر العثماني.. خصوصية واستدامة
\n\nتوضح الدكتورة فرح عارف، الباحثة في نظريات وتاريخ العمارة لمراسل العاصمة نيوز، أن المساكن الدمشقية في العصر العثماني بُنيت وفق ضوابط اجتماعية ودينية تحافظ على الخصوصية، حيث يشكل الفناء الداخلي العنصر الأساسي للبيت، بوصفه \"الرئة\" التي توفر راحة بيئية ومجالاً للتلاقي العائلي، مع توجيه الانفتاح نحو الداخل للحفاظ على الحميمية.
\n\nوعن تقسيم البيت الدمشقي، تشير عارف إلى تأثره بالعمارة العثمانية، حيث ظهرت أقسام الحرملك والسلملك والخدملك، وهي مصطلحات تركية، مؤكدة أن هذا النمط العمراني جعل البيت الدمشقي نموذجاً للاستدامة البيئية والاجتماعية في تلك الفترة.
\n\nوتضيف عارف أن هذه المفاهيم المحلية، سواء الاجتماعية أو البيئية أو المعمارية، تعرضت لاحقاً للتشويه نتيجة سياسات عمرانية لا تتناسب مع الاحتياجات الحقيقية للسكان أو عاداتهم الاجتماعية، مما أدى إلى ظهور مساكن تفتقر لمعايير الاستدامة ومخططات هندسية مدروسة.
\n\n![](\"uploads/news/e4587844069e8d53fa3a0fb04c3b1d68a8b4ba8d.png\")
وترى عارف أن المطلوب اليوم هو تضافر جهود المعماريين والآثاريين مع الحرفيين الدمشقيين التقليديين، كفناني القيشاني والنقاشين على الخشب والحجر، لإعادة إحياء أصالة البيت الدمشقي بفنونه المختلفة، وإعادة صياغة الحاجات الاجتماعية التي كانت ضوابط أساسية لحياة السكان.
\nإرث عثماني مهدد بالإهمال
\n\nيؤكد الباحث لطفي فؤاد لطفي في كتابه \"التاريخ العمراني لدمشق خلال الحكم العثماني\" أن العمارة الدمشقية في تلك المرحلة شكّلت وحدة تشكيلية متجانسة تعكس حضارة إنسانية عريقة.
\n\nبينما يرى محمود زين العابدين في مؤلفه \"دمشق: البناء العمراني في العصر العثماني\" أن التناغم الطبقي والاجتماعي بدأ يختل في العقود الأخيرة نتيجة الإهمال والتغييرات غير المدروسة.
\n\nكما يشير مسلم سقا أميني في كتابه \"البيوت الدمشقية الأثرية\" إلى أن زخارف هذه البيوت وتفاصيلها الدقيقة فقدت كثيراً من قيمتها بسبب التعديلات العشوائية، بينما يؤكد حسن زكي الصواف في كتابه \"البيت الدمشقي.. كنز العمارة\" أن جمال البيت ينبع من الحجر الكلسي والخشب المنقوش والمياه الجارية، مما يجعل الحفاظ عليه ضرورة وجودية لا تقتصر على الجانب الجمالي فقط.
\n\nنحو سوريا جديدة تحفظ إرثها
\n\nفي هذا الإطار، تجدد العاصمة نيوز الدعوة التي أطلقها الباحث الراحل عبد القادر الريحاوي قبل ثلاثين عاماً في كتابه \"جامع دمشق الأموي: التاريخ والتراث والفن المعماري\"، والتي طالب فيها بتنفيذ مشاريع ترميم علمية بالتعاون مع الجامعات والخبراء، مع مراعاة استخدام المواد التقليدية وأصالة البناء.
\n\nويتفق الباحثون على أن العمارة السكنية الدمشقية في العصر العثماني تشكل شهادة حية على عبقرية المكان والإنسان معاً، وأن الحفاظ عليها اليوم لا يعني فقط صون الحجر والزخارف، بل حماية هوية دمشق وذاكرتها للأجيال القادمة، وجعلها ركيزة أساسية في نهضة سوريا الجديدة بعد الثورة.
\n\n![](\"uploads/news/4e631b70e67f41b801ac1d78ab006cfd671ff24d.png\")
Damascus - Al-Asima News
\n\nDamascus is considered the oldest continuously inhabited capital in history, breathing through an inherited architectural memory across ages. The Ottoman era (1516–1918) was a significant period that shaped Damascus architecture, reflecting clear influences from Ottoman architectural elements and decorations.
\n\nThe Damascene House in the Ottoman Era: Uniqueness and Sustainability
\n\nDr. Farah Aref, a researcher in architectural theories and history, told Al-Asima News correspondent that Damascene houses during the Ottoman era were built according to social and religious regulations that preserve privacy. The inner courtyard was the central element of the house, regarded as the \"lung\" providing environmental comfort and a space for family gatherings, with openings directed inward to maintain intimacy.
\n\nRegarding the division of the Damascene house, Aref noted its Ottoman architectural influence, with sections such as Haremlik, Selamlik, and Khadimlik—Turkish terms—highlighting that this architectural style made the Damascene house a model of environmental and social sustainability at the time.
\n\nAref added that these local concepts, whether social, environmental, or architectural, were later distorted due to urban policies that did not align with the real needs or social customs of the residents, leading to the emergence of housing lacking sustainability criteria and well-studied engineering plans.
\n\nAref believes that today’s necessity is the collaboration of architects, archaeologists, and traditional Damascene craftsmen, such as Qayshani artists and wood and stone carvers, to revive the authenticity of the Damascene house with its diverse arts and to reframe the social needs that have long governed residents’ lives.
\nOttoman Heritage Threatened by Neglect
\n\nResearcher Lutfi Fouad Lutfi affirms in his book \"Urban History of Damascus during Ottoman Rule\" that Damascene architecture during this period formed a cohesive unit reflecting a rich human civilization.
\n\nMeanwhile, Mahmoud Zain Al-Abidin states in his work \"Damascus: Urban Construction in the Ottoman Era\" that the social and class harmony began to deteriorate in recent decades due to neglect and unplanned changes.
\n\nMuslim Saqa Amini points out in his book \"Ancient Damascene Houses\" that the decorations and fine details of these houses have lost much of their value because of random modifications, while Hassan Zakki Al-Sawwaf emphasizes in his book \"The Damascene House.. A Treasure of Architecture\" that the house’s beauty stems from limestone, carved wood, and flowing water, making its preservation an existential necessity beyond aesthetics.
\n\nTowards a New Syria Preserving Its Heritage
\n\nIn this regard, Al-Asima News renews the call made thirty years ago by the late researcher Abdelkader Al-Rihawi in his book \"The Umayyad Mosque of Damascus: History, Heritage, and Architectural Art,\" which urged scientific restoration projects in cooperation with universities and experts, using traditional materials and preserving construction authenticity.
\n\nResearchers agree that Damascene residential architecture in the Ottoman era represents a living testimony to the genius of both place and people, and preserving it today means safeguarding not only stones and decorations but also the identity and living memory of Damascus for future generations, making it a fundamental pillar in Syria’s renaissance after the revolution.
\n\nDamas - Al-Asima News
\n\nDamas est considérée comme la plus ancienne capitale habitée en continu de l'histoire, portant une mémoire architecturale héritée à travers les âges. L'époque ottomane (1516–1918) a été une période marquante qui a façonné l'architecture de Damas, reflétant une influence claire des éléments architecturaux et décoratifs ottomans.
\n\nLa maison damascène à l'époque ottomane : singularité et durabilité
\n\nLa Dre Farah Aref, chercheuse en théories et histoire de l'architecture, a déclaré au correspondant d'Al-Asima News que les maisons damascènes durant l'époque ottomane ont été construites selon des règles sociales et religieuses préservant l'intimité. La cour intérieure constituait l'élément central de la maison, considérée comme le \"poumon\" offrant un confort environnemental et un espace de rassemblement familial, avec des ouvertures dirigées vers l'intérieur pour maintenir l'intimité.
\n\nConcernant la division de la maison damascène, Aref a souligné son influence architecturale ottomane, avec des sections telles que le haremlik, le selamlik et le khadimlik — des termes turcs — mettant en avant que ce style architectural faisait de la maison damascène un modèle de durabilité environnementale et sociale à l'époque.
\n\nAref a ajouté que ces concepts locaux, qu'ils soient sociaux, environnementaux ou architecturaux, ont été par la suite déformés en raison de politiques urbaines ne correspondant pas aux besoins réels ou aux coutumes sociales des habitants, entraînant l'apparition de logements dépourvus de critères de durabilité et de plans d'ingénierie étudiés.
\n\nAref estime que la nécessité actuelle est la collaboration entre architectes, archéologues et artisans damascènes traditionnels, tels que les artistes qayshani et les sculpteurs sur bois et pierre, pour raviver l'authenticité de la maison damascène avec ses diverses arts et reformuler les besoins sociaux qui ont longtemps régulé la vie des habitants.
\nUn héritage ottoman menacé par la négligence
\n\nLe chercheur Lutfi Fouad Lutfi affirme dans son livre \"Histoire urbaine de Damas sous la domination ottomane\" que l'architecture damascène de cette période formait une unité cohérente reflétant une civilisation humaine riche.
\n\nPar ailleurs, Mahmoud Zain Al-Abidin indique dans son ouvrage \"Damas : la construction urbaine à l'époque ottomane\" que l'harmonie sociale et de classe a commencé à se détériorer ces dernières décennies en raison de la négligence et de changements non planifiés.
\n\nMuslim Saqa Amini souligne dans son livre \"Maisons anciennes de Damas\" que les décorations et les détails fins de ces maisons ont beaucoup perdu de leur valeur à cause de modifications aléatoires, tandis que Hassan Zakki Al-Sawwaf insiste dans son livre \"La maison damascène... un trésor d'architecture\" que la beauté de la maison provient du calcaire, du bois sculpté et de l'eau courante, faisant de sa préservation une nécessité existentielle au-delà de l'esthétique.
\n\nVers une nouvelle Syrie préservant son patrimoine
\n\nÀ cet égard, Al-Asima News renouvelle l'appel lancé il y a trente ans par le défunt chercheur Abdelkader Al-Rihawi dans son livre \"La mosquée omeyyade de Damas : histoire, patrimoine et art architectural\", qui demandait des projets de restauration scientifique en coopération avec les universités et les experts, en utilisant des matériaux traditionnels et en préservant l'authenticité de la construction.
\n\nLes chercheurs s'accordent à dire que l'architecture résidentielle damascène à l'époque ottomane représente un témoignage vivant du génie du lieu et des hommes, et que la préserver aujourd'hui signifie protéger non seulement les pierres et les décorations, mais aussi l'identité et la mémoire vivante de Damas pour les générations futures, en en faisant un pilier fondamental de la renaissance de la Syrie après la révolution.
\n\nŞam - Al-Asima News
\n\nŞam, tarihte sürekli yerleşim gören en eski başkent olarak kabul edilir ve kuşaklar boyunca aktarılan mimari bir hafıza taşır. Osmanlı dönemi (1516–1918), Şam mimarisinin şekillendiği önemli bir dönem olup, Osmanlı mimari unsurları ve süslemelerinden belirgin etkiler taşımaktadır.
\n\nOsmanlı Döneminde Şam Evi: Özellik ve Sürdürülebilirlik
\n\nMimari teoriler ve tarihi araştırmacısı Dr. Farah Aref, Al-Asima News muhabirine verdiği demeçte, Osmanlı döneminde Şam evlerinin sosyal ve dini kurallara uygun olarak inşa edildiğini, mahremiyetin korunduğunu belirtti. İç avlu, evin merkezi unsuru olup, sakinlerine çevresel konfor ve aile buluşmaları için bir alan sağlayan \"akciğer\" olarak kabul edilir ve açıklıklar mahremiyeti korumak için içe dönüktür.
\n\nŞam evinin bölümlenmesi konusunda Aref, Osmanlı mimarisinden etkilendiğini, Haremlik, Selamlık ve Hadımlık gibi Türkçe terimlerin ortaya çıktığını ve bu mimari tarzın o dönemde çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik için bir model oluşturduğunu vurguladı.
\n\nAref, bu yerel kavramların sosyal, çevresel ve mimari açıdan daha sonra, sakinlerin gerçek ihtiyaçları ve sosyal alışkanlıklarıyla uyumlu olmayan kentsel politikalar nedeniyle bozulduğunu, bunun da sürdürülebilirlik kriterlerinden yoksun konutların ve iyi planlanmamış mühendislik projelerinin ortaya çıkmasına yol açtığını ekledi.
\n\nAref, günümüzde mimarların, arkeologların ve geleneksel Şam zanaatkarlarının, örneğin Qayshani sanatçıları ve ahşap ile taş oymacılarının iş birliği yaparak Şam evinin özgünlüğünü çeşitli sanatlarıyla yeniden canlandırmaları ve uzun süredir sakinlerin yaşamını düzenleyen sosyal ihtiyaçları yeniden şekillendirmeleri gerektiğini düşünüyor.
\nİhmal Edilen Osmanlı Mirası
\n\nAraştırmacı Lutfi Fouad Lutfi, \"Osmanlı Yönetimi Altında Şam'ın Kentsel Tarihi\" adlı kitabında, bu dönemde Şam mimarisinin zengin bir insan medeniyetini yansıtan uyumlu bir bütün oluşturduğunu vurgulamaktadır.
\n\nÖte yandan Mahmoud Zain Al-Abidin, \"Şam: Osmanlı Döneminde Kentsel İnşaat\" adlı eserinde, sosyal ve sınıfsal uyumun son on yıllarda ihmal ve plansız değişiklikler nedeniyle bozulmaya başladığını belirtmektedir.
\n\nMuslim Saqa Amini, \"Eski Şam Evleri\" adlı kitabında, bu evlerin süslemeleri ve ince detaylarının rastgele değişiklikler nedeniyle değerlerinin büyük ölçüde kaybedildiğine işaret ederken, Hassan Zakki Al-Sawwaf \"Şam Evi.. Mimarlığın Hazinesi\" adlı kitabında, evin güzelliğinin kireç taşı, oymalı ahşap ve akan sudan kaynaklandığını ve korunmasının yalnızca estetik değil, varoluşsal bir gereklilik olduğunu vurgulamaktadır.
\n\nMirasını Korumaya Yönelik Yeni Bir Suriye
\n\nBu bağlamda Al-Asima News, merhum araştırmacı Abdelkader Al-Rihawi'nin otuz yıl önce \"Şam Emevi Camii: Tarih, Miras ve Mimari Sanat\" adlı kitabında yaptığı çağrıyı yeniliyor; bu çağrıda üniversiteler ve uzmanlarla iş birliği içinde bilimsel restorasyon projelerinin uygulanması, geleneksel malzemelerin kullanılması ve yapının özgünlüğünün korunması talep edilmiştir.
\n\nAraştırmacılar, Osmanlı dönemindeki Şam konut mimarisinin hem mekanın hem de insanın dehasına canlı bir tanıklık olduğunu ve bugün korunmasının sadece taş ve süslemeleri değil, aynı zamanda Şam’ın kimliğini ve yaşayan hafızasını gelecek nesillere korumak anlamına geldiğini, devrim sonrası yeni Suriye’nin kalkınmasında temel bir dayanak oluşturduğunu kabul etmektedir.
\n\nŞam - Al-Asima News
\n\nŞam wekî kevnîna herî kevn a sernavê ku bi domdarî tê kêşan tê hesibandin, bîrêkî mimarî ya ku ji ser demsalên dirêj ve hatî veguhastin, tê girtin. Doreya Osmaniyan (1516–1918) di pêşkeftina mimariya Şamê de bû yek ji bingehên girîng, ku di vê de têkildarîya mimarî û bezemên Osmaniyan zêdetir xuya bû.
\n\nMalê Şamê di Doreya Osmaniyan de: Taybetmendî û Berdewamî
\n\nDr. Ferah Aref, lêkolînera teoriyên mimarî û dîrok, ji bernamevanê Al-Asima News re got ku malên Şamê di doreya Osmaniyan de li gorî rêzikên civakî û dînî hate avakirin ku taybetmendiyê biparêze. Navçeya hundirîn bingehê malê bû, wekî \"nefeş\" ku hestiyekî erdnîgarî û cihê civînê ya malbatî dide, û vekolînên malê ber çavên hundirîn hatin rêxistin da ku sirûdariyê biparêze.
\n\nLi ser parçeparçeyên malê Şamê, Aref îşaret kir ku ew ji mimariya Osmaniyan tesîr girtibû, bi beşên Haremlik, Selamlik û Khadimlik, ku peyvên tirkî ne, û vî şêwazê mimarî malê Şamê di wê demê de nimûneya berdewamîya erdnîgarî û civakî bû.
\n\nAref zêde kir ku vî taybetmendiyên herêmî, her civakî, her erdnîgarî an jî mimarî, paşê di bin siyaseta avahiyê de ku ne li gorî hewceyên rastîn ên gel an jî adetên wan ne, hate şikandin û têqîn, ku ew jî sebeb bû ku malên ku şertên berdewamî tune bûn û plana inşaatê ya rastîn nehatin amadekirin, derkevin.
\n\nAref dibîne ku niha pêdivî ye ku hevdîtina navbera mimarên, arkeologan û hunermendên kevneşopî yên Şamê, wekî hunermendên Qayshani û nakşkerên dar û kevirê, bibe da ku xweşîtiya malê Şamê bi hunerên cuda xwe vegerîne, û hewceyên civakî yên ku her dem rewşên jiyana gelê şikl dide, vegerîne.
\nMîrasa Osmaniyan ku bi bêmîna tê xetere
\n\nLêkolîner Lutfi Fouad Lutfi di pirtûka xwe ya \"Dîroka Şaredariyê ya Şamê di Doreya Osmaniyan de\" de îşaret dike ku mimariya Şamê di vê demê de yekîtiya yekbûnî ya ku medeniyeta mirovan nîşan dide, çêkir.
\n\nDi heman demê de Mahmoud Zain Al-Abidin di nivîsara xwe ya \"Şam: Avahiyê Şaredariyê di Doreya Osmaniyan de\" de got ku ev têkildariya civakî û asta civakî di deh salên dawî de bi sedema bêmîna û guhertinên neplanî dest pê kir ku têk çû.
\n\nMuslim Saqa Amini di pirtûka xwe ya \"Malên Kevn a Şamê\" de îşaret dike ku bezem û hûrguliyên van malan zêdetir qîmeta xwe ji ber guhertinên bê rêz winda kiribûn, lê Hassan Zakki Al-Sawwaf di pirtûka xwe ya \"Malê Şamê.. Xezîneya Mimarî\" de nişan dide ku xweşîtiya malê ji ber kevirê ya kalkerî, darê ya nakşkirî û avê ya derbasdar e, ku parastina wê ne tenê pêdivîtiya estetîk e lê her weha pêdivîtiya jiyanê ye.
\n\nBerî Sûriyeya Nû ya ku Mîrasê Xwe Parast
\n\nDi vê çarçoveyê de, Al-Asima News bang li benda ku 30 sal berê lêkolînerê merdûm Abdelkader Al-Rihawi di pirtûka xwe ya \"Camiya Umeyyî ya Şamê: Dîrok, Mîras û Hunera Mimarî\" kiribû, nû dike; ku ew bang dike ku projeyên vegerandinê bi awayekî zanistî, bi hevkariya zanîngehan û ekspertan were cîhan, û di vê de bikaranîna materyalên kevn û eslê avahiyê were hêsibandin.
\n\nLêkolîneran hevdu diyar dikin ku mimariya malperê ya Şamê di doreya Osmaniyan de şehadetnameya jîyanê ye li ser dehaya cih û mirovan, û parastina wê niha ne tenê parastina kevir û bezem e, lê parastina nasnameya Şam û bîrêkî jîyanê ya wê ji bo neslên pêşeroj e, û ew wê be bingehên sereke yên pêşketina Sûriyeya nû piştî şoreşê bibe.", "tags": [ "Şam", "Mimariya Osmaniyan", "Malê Şamê", "Mîrasa Çandî", "Vegerin", "Sûriyê", "Berdewamî", "Mimariya Dîrokî" ] }, "ru": { "title": "Дамасская архитектура в османскую эпоху: культурное наследие, сталкивающееся с вызовами", "content": "
Дамаск - Al-Asima News
\n\nДамаск считается старейшей непрерывно населённой столицей в истории, хранящей архитектурную память, передаваемую из поколения в поколение. Османская эпоха (1516–1918) стала значительным периодом, сформировавшим дамасскую архитектуру с заметным влиянием османских архитектурных элементов и декора.
\n\nДамасский дом в османскую эпоху: уникальность и устойчивость
\n\nДоктор Фара Ареф, исследователь теорий и истории архитектуры, сообщила корреспонденту Al-Asima News, что дамасские дома в османскую эпоху строились в соответствии с социальными и религиозными нормами, обеспечивающими приватность. Внутренний двор был центральным элементом дома, рассматриваемым как \"лёгкие\", обеспечивающие экологический комфорт и пространство для семейных встреч, при этом окна и двери были ориентированы внутрь для сохранения уединения.
\n\nЧто касается планировки дамасского дома, Ареф отметила влияние османской архитектуры, где появились такие части, как харемлик, селамлик и хадимлик — турецкие термины, подчёркивающие, что этот архитектурный стиль сделал дамасский дом образцом экологической и социальной устойчивости того времени.
\n\nАреф добавила, что эти местные концепции — социальные, экологические и архитектурные — впоследствии были искажены из-за градостроительной политики, не соответствующей реальным потребностям жителей и их социальным обычаям, что привело к появлению жилья, лишённого критериев устойчивости и продуманного инженерного планирования.
\n\nАреф считает, что сегодня необходимы совместные усилия архитекторов, археологов и традиционных дамасских ремесленников, таких как художники кайшани и резчики по дереву и камню, чтобы возродить аутентичность дамасского дома с его различными искусствами и переосмыслить социальные потребности, которые долгое время регулировали жизнь жителей.
\nОсманское наследие под угрозой пренебрежения
\n\nИсследователь Лутфи Фуад Лутфи в своей книге \"Градостроительная история Дамаска в период османского правления\" утверждает, что дамасская архитектура в этот период представляла собой гармоничное единство, отражающее богатую человеческую цивилизацию.
\n\nВ то же время Махмуд Зейн Аль-Абидин в своем труде \"Дамаск: градостроительство в османскую эпоху\" отмечает, что социальная и классовая гармония начала нарушаться в последние десятилетия из-за пренебрежения и непланируемых изменений.
\n\nМуслим Сака Амини в книге \"Древние дамасские дома\" указывает, что украшения и тонкие детали этих домов во многом утратили свою ценность из-за случайных изменений, тогда как Хасан Заки Ас-Саваф в книге \"Дамасский дом... сокровище архитектуры\" подчеркивает, что красота дома исходит из известнякового камня, резного дерева и текущей воды, что делает его сохранение жизненно необходимым, а не только эстетическим.
\n\nК новой Сирии, сохраняющей свое наследие
\n\nВ этом контексте Al-Asima News возобновляет призыв покойного исследователя Абделькадера Ар-Рихави, сделанный тридцать лет назад в книге \"Умеййадская мечеть Дамаска: история, наследие и архитектурное искусство\", в котором он требовал научного подхода к реставрационным проектам в сотрудничестве с университетами и экспертами, с использованием традиционных материалов и сохранением подлинности строительства.
\n\nИсследователи сходятся во мнении, что жилое архитектурное наследие Дамаска в османскую эпоху является живым свидетельством гениальности места и человека, и сохранение его сегодня означает защиту не только камней и украшений, но и идентичности и живой памяти Дамаска для будущих поколений, делая это основой возрождения Сирии после революции.
\n\nدمشق - پایگاه خبری العاصمة نيوز
\n\nدمشق قدیمیترین پایتخت مسکونی مداوم در تاریخ محسوب میشود که حافظهای معماری را از نسلهای گذشته به ارث برده است. دوره عثمانی (۱۵۱۶–۱۹۱۸) یکی از دورههای مهمی بود که معماری دمشق را شکل داد و تأثیرات واضحی از عناصر و تزئینات معماری عثمانی در آن مشاهده میشود.
\n\nخانه دمشقی در دوره عثمانی؛ ویژگیها و پایداری
\n\nدکتر فرح عارف، پژوهشگر نظریهها و تاریخ معماری، به خبرنگار العاصمة نيوز گفت که خانههای دمشقی در دوره عثمانی طبق ضوابط اجتماعی و دینی ساخته شدهاند که حریم خصوصی را حفظ میکند. حیاط داخلی عنصر اصلی خانه بود که به عنوان «ریه» برای فراهم کردن آسایش محیطی و فضایی برای گردهمایی خانواده به شمار میرفت و بازشوها به سمت داخل جهت حفظ صمیمیت طراحی شده بودند.
\n\nدرباره تقسیمبندی خانه دمشقی، عارف اشاره کرد که این تقسیمبندی تحت تأثیر معماری عثمانی بوده است و بخشهایی مانند حرملیک، سلاملیک و خادملیک که اصطلاحات ترکی هستند، ظاهر شدهاند. این سبک معماری خانه دمشقی را در آن زمان نمونهای از پایداری زیستمحیطی و اجتماعی ساخته است.
\n\nعارف افزود که این مفاهیم محلی اجتماعی، زیستمحیطی و معماری بعدها به دلیل سیاستهای شهری نامتناسب با نیازهای واقعی ساکنان و آداب اجتماعی آنها دچار تحریف شدند که منجر به ظهور مسکنهایی بدون معیارهای پایداری و طرحهای مهندسی دقیق گردید.
\n\nعارف معتقد است که امروز نیاز است معماران، باستانشناسان و صنعتگران سنتی دمشقی مانند هنرمندان قیشانی و منبتکاران چوب و سنگ با همکاری یکدیگر اصالت خانه دمشقی را با هنرهای متنوع آن احیا کنند و نیازهای اجتماعی که سالها ضوابط زندگی ساکنان را شکل میدادند، بازتعریف کنند.
\nمیراث عثمانی در معرض بیتوجهی
\n\nپژوهشگر لطفی فؤاد لطفی در کتاب خود «تاریخ شهری دمشق در دوره حکومت عثمانی» تأکید میکند که معماری دمشق در این دوره واحدی هماهنگ بود که تمدنی غنی انسانی را منعکس میکرد.
\n\nدر همین حال محمود زین العابدین در کتاب «دمشق: ساخت و ساز شهری در دوره عثمانی» میگوید که هماهنگی طبقاتی و اجتماعی در دهههای اخیر به دلیل بیتوجهی و تغییرات غیرکارشناسی رو به زوال گذاشته است.
\n\nمسلم سقّا امینی در کتاب «خانههای تاریخی دمشقی» اشاره میکند که تزئینات و جزئیات دقیق این خانهها به دلیل تغییرات بیرویه ارزش خود را از دست دادهاند، در حالی که حسن زکی الصواف در کتاب «خانه دمشقی، گنجینه معماری» تأکید میکند که زیبایی خانه از سنگ آهکی، چوب منبتکاری شده و آب روان نشأت میگیرد و حفظ آن ضرورتی وجودی فراتر از زیباییشناسی است.
\n\nبه سوی سوریهای نو که میراث خود را حفظ کند
\n\nدر این راستا، العاصمة نيوز بار دیگر به فراخوان پژوهشگر فقید عبدالقدیر ریحاوی در کتاب «مسجد اموی دمشق: تاریخ، میراث و هنر معماری» که سی سال پیش مطرح شد، توجه میکند؛ فراخوانی که خواستار اجرای پروژههای مرمتی علمی با همکاری دانشگاهها و کارشناسان و رعایت استفاده از مواد سنتی و اصالت ساخت بود.
\n\nپژوهشگران اتفاق نظر دارند که معماری مسکونی دمشقی در دوره عثمانی گواه زندهای بر نبوغ مکان و انسان است و حفظ آن امروز به معنای حفاظت از سنگها و تزئینات نیست، بلکه حفظ هویت دمشق و حافظه زنده آن برای نسلهای آینده است و آن را به رکن اساسی در پیشرفت سوریه جدید پس از انقلاب تبدیل میکند.
\n\n