برلين-العاصمة نيوز
\n\nفي شهر تشرين الأول من كل عام، تتصدر أسماء الفائزين بجوائز نوبل العناوين، تكريماً للأفراد الذين قدموا مساهمات بارزة للبشرية في مجالات متعددة.
\n\nوبحسب تقرير أعدته منصة DW الألمانية، هناك 7 حقائق لا يعرفها الكثيرون عن الجائزة، وفي هذا التقرير نقدم لكم هذه الحقائق التي تتناول جوانب غير معروفة عن الفائزين بها، وتاريخ هذه الجائزة العالمية، وبعض الحكايات المثيرة والجدلية حولها.
\n\n1. جائزة نوبل كـ “تقليد عائلي”
\n\nتُعتبر ماري كوري الوحيدة التي حصلت على جائزة نوبل في مجالين من العلوم الطبيعية، الفيزياء عام 1903 والكيمياء عام 1911، تقديراً لأبحاثها في الإشعاع واكتشاف عناصر جديدة، واستمرت ابنتها إيرين جوليو كوري وزوجها فريديريك جوليو كوري على هذا النهج بحصولهما على نوبل الكيمياء عام 1935 لاكتشاف الإشعاع الاصطناعي، ما جعل عائلة كوري واحدة من أشهر العائلات الحائزة جوائز نوبل على مدى جيلين في مجال العلوم.
\n\n2- ميليفا ماريتش وألبرت أينشتاين: الطلاق وضمان الجائزة
\n\nفي اتفاقية الطلاق، وعد أينشتاين زوجته الأولى ميليفا ماريتش بدفع كامل مبلغ جائزة نوبل المستقبلية لها، رغم أنه لم يحصل عليها بعد، وعند حصوله على الجائزة عام 1921، تم تحويل المال إليها، ما أمن لها ولأطفالهما بعض الاستقرار المالي.
\n\n3- مفارقة أينشتاين: الجائزة نعم، لكن ليس عن النسبية
\n\nرفضت لجنة نوبل منح الجائزة لأينشتاين عن نظرية النسبية لاعتبارها تخمينية، وفضلت الأدلة التجريبية، حيث حصل أينشتاين عام 1921 على الجائزة عن تفسيره للتأثير الكهروضوئي القابل للقياس، واستُبعدت النسبية من التبرير الرسمي.
\n\n4- الرياضيات وأسطورة مؤسس الجائزة
\n\nالقصة الشائعة حول عدم إنشاء جائزة للرياضيات بسبب خيانة زوجته مجرد أسطورة، نوبل لم يتزوج قط، والأرجح أنه لم يعتبر الرياضيات مفيدة للبشرية بشكل مباشر، لذا استبعدها من جوائزه.
\n\n5- الباحثات المهملات
\n\nليز ميتنر ساهمت في اكتشاف الانشطار النووي، لكن الجائزة عام 1944 مُنحت لأوتو هان فقط، رغم ترشيحها 48 مرة، وجوسلين بيل برنيل اكتشفت النجوم النابضة، لكن عند منح أنتوني هيويش نوبل علم الفلك عام 1974، تم تجاهل مساهمتها.
\n\n6- الميدالية كسلعة للمزاد
\n\nباع ورثة فرانسيس كريك ميداليته في مزاد بسبب ديون، وبلغ سعرها أكثر من مليوني دولار، وباع جيمس واتسون ميداليته عام 2014 مقابل 4.8 ملايين دولار، وأعاد المالك الجديد الميدالية إليه لاحقاً، ما يدل على القيمة العالية للميداليات خارج مجال العلوم.
\n\n7- جائزة نوبل ليست دائماً نبيلة وأحياناً قد تكون خاطئة
\n\nلم تُسحب أي جائزة رسمياً، حتى عند ثبوت خطأ علمي، كما في حالة الطبيب يوهانس فيبيغر (1926) واكتشافه الخاطئ أن دودة تسبب السرطان، كما أن عملية لوبوتومي التي طورها أنطونيو إيغاس مونيز (1949) وتتضمن قطع المسارات العصبية في الفص الجبهي من الدماغ لعلاج الأمراض النفسية تعتبر اليوم غير فعالة وضارة.
\n\nسُحبت بعض الأبحاث الحديثة مثل غريغ سيمينزا (2019) بسبب بيانات مزورة، رغم صحة إنجازه الرئيسي.
\n\nبعض الفائزين أعربوا عن آراء مثيرة للجدل: لينوس بولينغ دافع عن جرعات عالية من فيتامين C، كاري موليس روج لنظريات مؤامرة حول الإيدز والأجسام الطائرة المجهولة، وويليام شوكلي تبنى معتقدات عنصرية ويوجينية.
\n\nيشار إلى أن ابتكار جائزة نوبل جاء بناءً على وصية ألفريد نوبل، عالم الكيمياء والمخترع السويدي، التي كتبها عام 1895 قبل وفاته بسنة واحدة، وجاء في وصيته أن تُمنح جوائز سنوية للأشخاص الذين قدموا أكبر فائدة للبشرية في مجالات الفيزياء والكيمياء والطب والأدب، وكذلك جائزة للسلام، وتم تنفيذ وصيته رسمياً بعد وفاته عام 1896، وبدأت أولى جوائز نوبل عام 1901.
", "tags": [ "جائزة نوبل", "العلوم", "تاريخ جائزة نوبل", "الفائزين بجائزة نوبل", "الفيزياء", "الكيمياء", "الطب", "الجوائز العالمية" ] }, "en": { "title": "7 Facts About the Nobel Prize: Secrets of the Winners and the History of the Global Award", "content": "Berlin - Al-Asima News
\n\nEvery October, the names of Nobel Prize winners dominate the headlines, honoring individuals who have made outstanding contributions to humanity across various fields.
\n\nAccording to a report by the German platform DW, there are 7 little-known facts about the prize. This report presents these facts, shedding light on lesser-known aspects of the laureates, the history of this global award, and some intriguing and controversial stories surrounding it.
\n\n1. Nobel Prize as a \"Family Tradition\"
\n\nMarie Curie is the only person to have won Nobel Prizes in two natural science fields: Physics in 1903 and Chemistry in 1911, recognizing her research on radiation and the discovery of new elements. Her daughter Irène Joliot-Curie and her husband Frédéric Joliot-Curie continued this legacy by winning the Nobel Prize in Chemistry in 1935 for the discovery of artificial radiation, making the Curie family one of the most famous Nobel laureate families across two generations in the sciences.
\n\n2. Mileva Marić and Albert Einstein: Divorce and Prize Guarantee
\n\nIn their divorce agreement, Einstein promised his first wife, Mileva Marić, the full amount of any future Nobel Prize he might receive, even though he had not yet been awarded it. When he won the prize in 1921, the money was transferred to her, providing financial stability for her and their children.
\n\n3. Einstein’s Paradox: The Prize Yes, But Not for Relativity
\n\nThe Nobel Committee refused to award Einstein the prize for the theory of relativity, considering it speculative, preferring experimental evidence. Einstein received the prize in 1921 for his explanation of the measurable photoelectric effect, with relativity excluded from the official citation.
\n\n4. Mathematics and the Founder’s Myth
\n\nThe common story that Nobel did not create a prize for mathematics due to his wife’s infidelity is a myth; Nobel never married. It is more likely that he did not consider mathematics to have a direct benefit to humanity, hence its exclusion from the prizes.
\n\n5. Overlooked Female Researchers
\n\nLise Meitner contributed to the discovery of nuclear fission, but the 1944 prize was awarded only to Otto Hahn, despite her 48 nominations. Jocelyn Bell Burnell discovered pulsars, but when Anthony Hewish received the Nobel in Astronomy in 1974, her contribution was ignored.
\n\n6. Medals as Auction Items
\n\nThe heirs of Francis Crick sold his medal at auction due to debts, fetching over two million dollars. James Watson sold his medal in 2014 for 4.8 million dollars, and the new owner later returned the medal to him, highlighting the high value of Nobel medals beyond science.
\n\n7. The Nobel Prize Is Not Always Noble and Sometimes Wrong
\n\nNo prize has ever been officially revoked, even when scientific errors were proven, as in the case of Dr. Johannes Fibiger (1926) and his incorrect discovery that a worm caused cancer. Also, the lobotomy procedure developed by António Egas Moniz (1949), involving cutting nerve pathways in the frontal brain lobe to treat mental illnesses, is now considered ineffective and harmful.
\n\nSome recent research, such as Greg Semenza’s in 2019, was withdrawn due to falsified data despite the validity of the main achievement.
\n\nSome laureates expressed controversial views: Linus Pauling advocated high doses of vitamin C, Kary Mullis promoted conspiracy theories about AIDS and UFOs, and William Shockley held racist and eugenic beliefs.
\n\nIt is noted that the Nobel Prize was established based on the will of Alfred Nobel, the Swedish chemist and inventor, written in 1895 a year before his death. His will stipulated annual awards to individuals who conferred the greatest benefit to humanity in physics, chemistry, medicine, literature, and peace. The will was officially implemented after his death in 1896, with the first Nobel Prizes awarded in 1901.
", "tags": [ "Nobel Prize", "Science", "Nobel Prize History", "Nobel Laureates", "Physics", "Chemistry", "Medicine", "Global Awards" ] }, "fr": { "title": "7 faits sur le prix Nobel : secrets des lauréats et histoire de cette récompense mondiale", "content": "Berlin - Al-Asima News
\n\nChaque mois d'octobre, les noms des lauréats du prix Nobel font la une, honorant les individus ayant apporté des contributions majeures à l'humanité dans divers domaines.
\n\nSelon un rapport de la plateforme allemande DW, il existe 7 faits peu connus sur ce prix. Ce rapport présente ces faits, dévoilant des aspects méconnus des lauréats, l'histoire de cette récompense mondiale, ainsi que quelques anecdotes intrigantes et controversées à son sujet.
\n\n1. Le prix Nobel comme « tradition familiale »
\n\nMarie Curie est la seule personne à avoir reçu le prix Nobel dans deux domaines des sciences naturelles : physique en 1903 et chimie en 1911, en reconnaissance de ses recherches sur les rayonnements et la découverte de nouveaux éléments. Sa fille Irène Joliot-Curie et son mari Frédéric Joliot-Curie ont poursuivi cette tradition en remportant le prix Nobel de chimie en 1935 pour la découverte du rayonnement artificiel, faisant de la famille Curie l'une des familles les plus célèbres à avoir reçu des prix Nobel sur deux générations dans le domaine des sciences.
\n\n2. Mileva Marić et Albert Einstein : divorce et garantie du prix
\n\nDans leur accord de divorce, Einstein a promis à sa première épouse, Mileva Marić, le montant total de tout futur prix Nobel qu'il pourrait recevoir, même s'il ne l'avait pas encore obtenu. Lorsqu'il a remporté le prix en 1921, l'argent lui a été transféré, assurant une certaine stabilité financière pour elle et leurs enfants.
\n\n3. La paradox d'Einstein : le prix oui, mais pas pour la relativité
\n\nLe comité Nobel a refusé de lui attribuer le prix pour la théorie de la relativité, la jugeant spéculative, préférant des preuves expérimentales. Einstein a reçu le prix en 1921 pour son explication de l'effet photoélectrique mesurable, la relativité étant exclue de la citation officielle.
\n\n4. Les mathématiques et le mythe du fondateur
\n\nL'histoire courante selon laquelle Nobel n'a pas créé de prix pour les mathématiques en raison de l'infidélité de sa femme est un mythe ; Nobel ne s'est jamais marié. Il est plus probable qu'il ne considérait pas les mathématiques comme ayant un bénéfice direct pour l'humanité, d'où son exclusion des prix.
\n\n5. Les chercheuses négligées
\n\nLise Meitner a contribué à la découverte de la fission nucléaire, mais le prix de 1944 a été attribué uniquement à Otto Hahn, malgré ses 48 nominations. Jocelyn Bell Burnell a découvert les pulsars, mais lorsque Anthony Hewish a reçu le prix Nobel d'astronomie en 1974, sa contribution a été ignorée.
\n\n6. Les médailles comme objets d'enchères
\n\nLes héritiers de Francis Crick ont vendu sa médaille aux enchères en raison de dettes, pour plus de deux millions de dollars. James Watson a vendu sa médaille en 2014 pour 4,8 millions de dollars, et le nouveau propriétaire la lui a ensuite rendue, soulignant la grande valeur des médailles Nobel au-delà du domaine scientifique.
\n\n7. Le prix Nobel n'est pas toujours noble et parfois erroné
\n\nAucun prix n'a jamais été officiellement retiré, même lorsque des erreurs scientifiques ont été prouvées, comme dans le cas du Dr Johannes Fibiger (1926) et sa découverte erronée qu'un ver causait le cancer. De même, la lobotomie développée par António Egas Moniz (1949), qui consiste à couper les voies nerveuses dans le lobe frontal du cerveau pour traiter les maladies mentales, est aujourd'hui considérée comme inefficace et nuisible.
\n\nCertaines recherches récentes, comme celles de Greg Semenza en 2019, ont été retirées en raison de données falsifiées malgré la validité de la réalisation principale.
\n\nCertains lauréats ont exprimé des opinions controversées : Linus Pauling a défendu de fortes doses de vitamine C, Kary Mullis a promu des théories du complot sur le sida et les ovnis, et William Shockley a adopté des croyances racistes et eugénistes.
\n\nIl est à noter que le prix Nobel a été créé sur la base du testament d'Alfred Nobel, chimiste et inventeur suédois, rédigé en 1895, un an avant sa mort. Son testament stipulait l'attribution annuelle de prix aux personnes ayant apporté le plus grand bénéfice à l'humanité dans les domaines de la physique, de la chimie, de la médecine, de la littérature, ainsi qu'un prix pour la paix. Le testament a été officiellement mis en œuvre après sa mort en 1896, et les premiers prix Nobel ont été décernés en 1901.
", "tags": [ "Prix Nobel", "Science", "Histoire du Prix Nobel", "Lauréats Nobel", "Physique", "Chimie", "Médecine", "Récompenses mondiales" ] }, "tr": { "title": "Nobel Ödülü Hakkında 7 Gerçek: Kazananların Sırları ve Küresel Ödülün Tarihi", "content": "Berlin - Al-Asima News
\n\nHer yıl ekim ayında Nobel Ödülü kazananlarının isimleri başlıkları süsler; insanlığa çeşitli alanlarda önemli katkılarda bulunan bireyler onurlandırılır.
\n\nAlman DW platformunun hazırladığı rapora göre, ödül hakkında pek çok kişinin bilmediği 7 gerçek vardır. Bu raporda, ödülün tarihine, kazananların bilinmeyen yönlerine ve bazı ilginç, tartışmalı hikayelere değinilecektir.
\n\n1. Nobel Ödülü bir \"Aile Geleneği\"dir
\n\nMarie Curie, doğal bilimler alanında iki Nobel Ödülü kazanan tek kişidir; 1903'te fizik ve 1911'de kimya dallarında, radyasyon araştırmaları ve yeni elementlerin keşfi nedeniyle. Kızı Irène Joliot-Curie ve eşi Frédéric Joliot-Curie, 1935'te yapay radyasyon keşfiyle kimya dalında Nobel kazandılar. Bu durum, Curie ailesini bilim alanında iki nesil boyunca Nobel ödüllü en ünlü ailelerden biri yaptı.
\n\n2. Mileva Marić ve Albert Einstein: Boşanma ve Ödül Garantisi
\n\nBoşanma anlaşmasında Einstein, ilk eşi Mileva Marić'e gelecekte alacağı Nobel Ödülü'nün tamamını ödeyeceğine söz verdi; ödülü henüz almamış olmasına rağmen. 1921'de ödülü kazandığında, para ona aktarıldı ve bu da ona ve çocuklarına finansal istikrar sağladı.
\n\n3. Einstein Paradoksu: Ödül Evet, Ama Görelilik Teorisi İçin Değil
\n\nNobel Komitesi, görelilik teorisini spekülatif bulduğu için ödülü Einstein'a vermedi; deneysel kanıtları tercih etti. Einstein, 1921'de ölçülebilir fotoelektrik etki açıklaması nedeniyle ödül aldı, görelilik resmi gerekçeden çıkarıldı.
\n\n4. Matematik ve Kurucunun Efsanesi
\n\nMatematik için ödül oluşturulmamasının sebebinin Nobel'in eşinin sadakatsizliği olduğu yaygın hikâye bir efsanedir; Nobel hiç evlenmedi. Muhtemelen matematiğin insanlığa doğrudan faydası olmadığını düşündüğü için ödüllerinden çıkardı.
\n\n5. Göz Ardı Edilen Kadın Araştırmacılar
\n\nLise Meitner nükleer fisyonun keşfine katkıda bulundu, ancak 1944 ödülü sadece Otto Hahn'a verildi, 48 kez aday gösterilmesine rağmen. Jocelyn Bell Burnell, pulsarları keşfetti, ancak 1974'te Anthony Hewish astronomi ödülünü aldığında katkısı göz ardı edildi.
\n\n6. Madalyalar Açık Artırmada
\n\nFrancis Crick'in mirasçıları borçlar nedeniyle madalyasını açık artırmada sattı; fiyatı iki milyon dolardan fazla oldu. James Watson madalyasını 2014'te 4,8 milyon dolara sattı; yeni sahibi madalyayı daha sonra kendisine geri verdi, bu da madalyaların bilim dışı yüksek değerini gösteriyor.
\n\n7. Nobel Ödülü Her Zaman Asil Değil ve Bazen Yanlış Olabilir
\n\nHiçbir ödül resmi olarak geri alınmadı, bilimsel hata kanıtlansa bile; örneğin Dr. Johannes Fibiger (1926) ve kanserin solucan tarafından oluştuğu yanlış keşfi gibi. Ayrıca António Egas Moniz'in (1949) geliştirdiği lobotomi işlemi, zihinsel hastalıkların tedavisinde beyin ön lobundaki sinir yollarını kesmeyi içerir ve bugün etkisiz ve zararlı kabul edilir.
\n\nBazı yakın tarihli araştırmalar, Greg Semenza (2019) gibi, sahte veriler nedeniyle geri çekildi; ana başarı geçerli olmasına rağmen.
\n\nBazı ödül sahipleri tartışmalı görüşler dile getirdi: Linus Pauling yüksek doz C vitamini savundu, Kary Mullis AIDS ve UFO komplo teorilerini destekledi, William Shockley ırkçı ve öjenik inançlara sahipti.
\n\nNobel Ödülü'nün, 1895'te ölümünden bir yıl önce yazdığı vasiyetle İsveçli kimyager ve mucit Alfred Nobel tarafından kurulduğu belirtilir. Vasiyetinde, fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barış alanlarında insanlığa en büyük faydayı sağlayanlara yıllık ödüller verilmesi talimatı yer aldı. Vasiyet, 1896'da ölümünden sonra resmen uygulandı ve ilk Nobel Ödülleri 1901'de verildi.
", "tags": [ "Nobel Ödülü", "Bilim", "Nobel Ödülü Tarihi", "Nobel Ödüllüler", "Fizik", "Kimya", "Tıp", "Küresel Ödüller" ] }, "ku": { "title": "7 ڕاستی دەربارەی خەڵاتى نۆبێل: نهێنییەکانی بەرزبووان و مێژووی خەڵاتە گشتییەکان", "content": "بەرلین - هەواڵەکانی پایتەخت
\n\nهەموو مانگی تشرینی یەکەم، ناوی بەرزبووانی خەڵاتی نۆبێل سەر ناوەڕاست دەبێت، بۆ پێشکەشکردنی ڕەزامەندی بۆ ئەوانەی کە هەڵبژاردنە گەورەکان بۆ مرۆڤایەتی لە زانست و بوارە جۆراوجۆرەکاندا کردووە.
\n\nبەپێی ڕاپۆرتێک کە لەلایەن پلاتفۆڕمی DW ئەڵمانی دروستکراوە، هەفت ڕاستیەکی کەم زانیارییە لەسەر ئەم خەڵاتە هەیە. لەم ڕاپۆرتەدا، ئەم ڕاستییانە پێشکەش دەکرێن کە باسی بوارە نەزانراوەکانی بەرزبووان، مێژووی ئەم خەڵاتەی جیهانی، و هەندێک چیرۆک و شەڕەکانی جێگیر دەکات.
\n\n1. خەڵاتی نۆبێل وەک \"رەوتێکی خێزانیدا\"
\n\nماری کوری تەنها کەسە کە دوو جار خەڵاتی نۆبێل لە بوارە زانستییە سەربەخۆکان وەردەگری: فیزیا لە 1903 و کیمیا لە 1911، بۆ توێژینەوەکانی لەسەر ڕادیۆز و دۆزینەوەی تەنیشتە نوێکان. کچەکەی، ئیرین جولیو کوری، و هاوڕێی ئەو، فریدریک جولیو کوری، بەردەوام بوون بە وەرگرتنی خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا لە 1935 بۆ دۆزینەوەی ڕادیۆزە مصنوعییەکان، کە خێزانی کوری بە یەکێک لە خێزانە ناونراوەکانی خەڵاتی نۆبێل لە دوو نەسڵی زانست گەڕاوە.
\n\n2. میلیڤا ماریچ و ئالبەرت ئەینشتاین: جیاکردنەوە و دڵنیایی خەڵات
\n\nلە پەیماننامەی جیاکردنەوەدا، ئەینشتاین بە ژنەکەی یەکەمی خۆی، میلیڤا ماریچ، واپەڕاند کە هەموو پارەی خەڵاتی نۆبێلی داهاتووی خۆی بۆ ئەو دەدات، هەرچەندە ئەو هێشتا نەوەردراوە. کاتێک کە لە 1921 خەڵاتەکە وەردەگری، پارەکە بۆ ئەو گواسترا، کە بۆ ئەو و منداڵەکانی پاراستنی دارایی دابەشکرد.
\n\n3. کێشەی ئەینشتاین: خەڵات بەڵێ، بەڵام نە بۆ نەسبەتی
\n\nکۆمیتەی نۆبێل ڕەزامەندی نەدا بۆ ئەینشتاین بۆ تیۆری نەسبەتی چونکە وەک پێشبینییەکی تەخمینی دەبینرێت، و پێشنیازی بە سەندەکانی تەجریبی کرد. ئەینشتاین لە 1921 خەڵاتەکە وەردەگری بۆ ڕوونکردنەوەی کاریگەری کەهەڵوەشاندنی ڕووناکی کە دەتوانرێت پێوانە بکات، و نەسبەتی لە بڕیارە فەرمییەکان داوە.
\n\n4. ڕیاڕەکان و ئەفسانەی دامەزراوی خەڵات
\n\nچیرۆکی گشتی دەربارەی نەدانی خەڵاتێک بۆ ڕیاڕەکان بەهۆی خەیانەتی هاوڕێی نۆبێل هەڵەیە، چونکە نۆبێل هێشتا نەکەسەوە، و بە گومان ئەو نەبینراوە کە ڕیاڕەکان بە شێوەیەکی راستەوخۆ بۆ مرۆڤایەتی سودمەند بن، بۆیە لە خەڵاتەکەیدا نەگرتراون.
\n\n5. توێژەرەکانی ژن کە لەبەر ناچالاکی نیشانەکراون
\n\nلیز میتنەر لە دۆزینەوەی دەشقەی نیوکلیی بەشداربوو، بەڵام خەڵاتی 1944 تەنها بۆ ئۆتۆ هان دابەشکرا، هەرچەندە 48 جار نامەزادی بوو. جۆسلین بێل بەرنێل ستارە نابەخشەکان دۆزینەوە، بەڵام کاتێک ئەنتۆنی هیوویش خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەستەرۆنۆمی لە 1974 وەردەگری، بەشداریکردنی ئەو نادرا.
\n\n6. مێدالیەکان وەک کاڵاکانی حراج
\n\nوارثانی فرانسس کریک مێدالیەکەی لە حراجێک فرۆشت بۆ هۆی قەرزەکان، کە نرخێکی زیاتر لە دوو ملیۆن دۆلار گەیشتووە. جیمز واتسون مێدالیەکەی لە 2014 فرۆشت بە 4.8 ملیۆن دۆلار، و خاوندی نوێ مێدالیەکە دواتر بۆ ئەو گەڕاندەوە، کە نیشاندەری نرخی بەرزەکانی مێدالیەکان لە دەرەوەی زانستە.
\n\n7. خەڵاتی نۆبێل هەرکاتیش نەبێت نوبل و هەندێک جار هەڵەیە
\n\nهەرگیز هیچ خەڵاتێک بە شێوەیەکی فەرمی نەسڕدرایەوە، هەرچەندە هەڵەی زانستی دۆزرایەوە، وەک لە کەیسەکانی پزیشکی یوهانس فیبێگر (1926) و دۆزینەوەی هەڵەی ئەوە کە کەرمێک هۆکارە بۆ سەرطان. هەروەها پرۆسەی لوبوتۆمی کە لەلایەن ئانتۆنیو ئێگاس مۆنیز (1949) پەیوەندیدا بە بریندارکردنی ڕێگەکان لە فۆڵەی پێشەوەی مەغز بۆ چارەسەری نەخۆشییەکانی ڕووحی ئەمشوویە و ناچالاک و زیانبارە لە ئێستادا.
\n\nهەندێک توێژینەوەی نوێ وەک گڕێگ سیمێنزا (2019) لەبەر داتاکانی دروست نەبوون سڕدرانەوە، هەرچەندە ئەنجامی سەرەکی دروست بوو.
\n\nهەندێک بەرزبووان ڕایەکی جێگیر نەکردن: لاینۆس پۆلینگ بەرزکردنی دۆزی ڤیتامین C پشتیوانی کرد، کارێ مۆلیس ڕۆج بۆ تیۆری کۆنسپیراسی لەسەر ئێدز و ئاوابەجێکانی نەناسراو، و ویلیام شوکلی باوەڕەکانی نژادپرستی و یۆجینی بەردەوام کرد.
\n\nدیارە خەڵاتی نۆبێل لەسەر ویستی ئەلفرێد نۆبێل، زانای کیمیا و دۆزەرەکەی سویدی، کە لە 1895 نووسراوە و پێش مردنی لە ساڵێکی یەکدا، دامەزراوە. لە ویستیەکەیدا نووسراوە کە خەڵاتەکان ساڵانە بە کەسانی دابەش بکرێن کە بەرزترین سوود بۆ مرۆڤایەتی هەیە لە بوارە فیزیا، کیمیا، پزیشکی، ئەدەب، و هەروەها خەڵاتی ئاشتی، و دامەزراوەکە بە شێوەیەکی فەرمی پاش مردنی نۆبێل لە 1896 جێبەجێکرا، و یەکەم خەڵاتەکان لە 1901 دەستپێکرد.
", "tags": [ "خەڵاتی نۆبێل", "زانست", "مێژووی خەڵاتی نۆبێل", "بەرزبووانی نۆبێل", "فیزیا", "کیمیا", "پزیشکی", "خەڵاتە جیهانییەکان" ] }, "ru": { "title": "7 фактов о Нобелевской премии: секреты лауреатов и история мировой награды", "content": "Берлин - Аль-Асима Ньюс
\n\nКаждый октябрь имена лауреатов Нобелевской премии занимают заголовки, чествуя людей, внесших выдающийся вклад в человечество в различных областях.
\n\nПо сообщению немецкой платформы DW, существует 7 малоизвестных фактов о премии. В этом отчёте представлены эти факты, раскрывающие малоизвестные стороны лауреатов, историю этой мировой награды и некоторые интересные и спорные истории, связанные с ней.
\n\n1. Нобелевская премия как «семейная традиция»
\n\nМария Кюри — единственная, кто получил Нобелевскую премию в двух областях естественных наук: физике в 1903 году и химии в 1911 году, за исследования радиации и открытие новых элементов. Её дочь Ирен Жолио-Кюри и её муж Фредерик Жолио-Кюри продолжили эту традицию, получив Нобелевскую премию по химии в 1935 году за открытие искусственной радиации, что сделало семью Кюри одной из самых известных семей лауреатов Нобелевской премии в двух поколениях в области науки.
\n\n2. Милева Марич и Альберт Эйнштейн: развод и гарантия премии
\n\nВ соглашении о разводе Эйнштейн пообещал своей первой жене Милеве Марич выплатить всю сумму будущей Нобелевской премии, даже несмотря на то, что тогда ещё не получил её. Когда он получил премию в 1921 году, деньги были переведены ей, что обеспечило финансовую стабильность ей и их детям.
\n\n3. Парадокс Эйнштейна: премия — да, но не за теорию относительности
\n\nНобелевский комитет отказался присуждать Эйнштейну премию за теорию относительности, считая её спекулятивной, отдавая предпочтение экспериментальным доказательствам. Эйнштейн получил премию в 1921 году за объяснение измеряемого фотоэлектрического эффекта, а теория относительности была исключена из официального обоснования.
\n\n4. Математика и миф о основателе
\n\nРаспространённая история о том, что Нобель не создал премию по математике из-за измены жены, является мифом; Нобель никогда не был женат. Скорее всего, он не считал математику полезной для человечества напрямую, поэтому исключил её из своих премий.
\n\n5. Игнорируемые женщины-исследователи
\n\nЛиз Мейтнер внесла вклад в открытие ядерного деления, но премия 1944 года была присуждена только Отто Гану, несмотря на её 48 номинаций. Джоселин Белл Бернелл открыла пульсары, но когда Энтони Хьюиш получил Нобелевскую премию по астрономии в 1974 году, её вклад был проигнорирован.
\n\n6. Медали как лоты на аукционе
\n\nНаследники Фрэнсиса Крика продали его медаль на аукционе из-за долгов, цена превысила два миллиона долларов. Джеймс Уотсон продал свою медаль в 2014 году за 4,8 миллиона долларов, а новый владелец впоследствии вернул медаль ему, что свидетельствует о высокой ценности медалей Нобеля вне научной сферы.
\n\n7. Нобелевская премия не всегда благородна и иногда ошибочна
\n\nНи одна премия официально не была аннулирована, даже при доказанных научных ошибках, как в случае доктора Йоханнеса Фибигера (1926) и его ошибочного открытия, что червь вызывает рак. Также процедура лоботомии, разработанная Антонио Эгасом Монизом (1949), включающая перерезание нервных путей в лобной доле мозга для лечения психических заболеваний, сегодня считается неэффективной и вредной.
\n\nНекоторые современные исследования, например Грега Семензы (2019), были отозваны из-за поддельных данных, несмотря на правильность основного достижения.
\n\nНекоторые лауреаты высказывали спорные мнения: Лайнус Полинг выступал за высокие дозы витамина C, Кэри Маллис поддерживал теории заговора о СПИДе и НЛО, а Уильям Шокли придерживался расистских и евгенических взглядов.
\n\nОтмечается, что Нобелевская премия была учреждена на основании завещания Альфреда Нобеля, шведского химика и изобретателя, написанного в 1895 году за год до его смерти. В завещании предусматривалось ежегодное присуждение премий лицам, принесшим наибольшую пользу человечеству в области физики, химии, медицины, литературы, а также премия мира. Завещание было официально реализовано после его смерти в 1896 году, а первые Нобелевские премии были вручены в 1901 году.
", "tags": [ "Нобелевская премия", "Наука", "История Нобелевской премии", "Лауреаты Нобелевской премии", "Физика", "Химия", "Медицина", "Мировые награды" ] }, "fa": { "title": "۷ حقیقت درباره جایزه نوبل: اسرار برندگان و تاریخچه این جایزه جهانی", "content": "برلین - اخبار پایتخت
\n\nهر سال در ماه اکتبر، نام برندگان جایزه نوبل تیتر اخبار را به خود اختصاص میدهد تا از افرادی که در حوزههای مختلف به بشریت خدمات برجستهای ارائه دادهاند، قدردانی شود.
\n\nطبق گزارشی از پلتفرم آلمانی DW، ۷ حقیقت کمتر شناختهشده درباره این جایزه وجود دارد. در این گزارش، این حقایق را که جنبههای ناشناختهای از برندگان، تاریخچه این جایزه جهانی و برخی داستانهای جالب و بحثبرانگیز درباره آن را شامل میشود، ارائه میدهیم.
\n\n۱. جایزه نوبل به عنوان «سنت خانوادگی»
\n\nماری کوری تنها کسی است که در دو حوزه علوم طبیعی جایزه نوبل را دریافت کرده است: فیزیک در سال ۱۹۰۳ و شیمی در سال ۱۹۱۱، به پاس تحقیقاتش در زمینه تابش و کشف عناصر جدید. دخترش ایرن ژولیوت کوری و همسرش فردریک ژولیوت کوری این مسیر را ادامه دادند و در سال ۱۹۳۵ جایزه نوبل شیمی را برای کشف تابش مصنوعی دریافت کردند، که خانواده کوری را به یکی از مشهورترین خانوادههای برنده جایزه نوبل در دو نسل در زمینه علوم تبدیل کرد.
\n\n۲. میلیوا ماریچ و آلبرت اینشتین: طلاق و تضمین جایزه
\n\nدر توافق طلاق، اینشتین به همسر اولش میلیوا ماریچ قول داد که تمام مبلغ جایزه نوبل آیندهاش را به او پرداخت کند، اگرچه هنوز آن را دریافت نکرده بود. هنگامی که در سال ۱۹۲۱ جایزه را دریافت کرد، پول به او منتقل شد و این امر ثبات مالی برای او و فرزندانشان فراهم کرد.
\n\n۳. پارادوکس اینشتین: جایزه بله، اما نه برای نسبیت
\n\nکمیته نوبل از اعطای جایزه به اینشتین برای نظریه نسبیت خودداری کرد، زیرا آن را نظریهای فرضی میدانست و شواهد تجربی را ترجیح داد. اینشتین در سال ۱۹۲۱ جایزه را برای تفسیر اثر فوتوالکتریک قابل اندازهگیری دریافت کرد و نسبیت از توجیه رسمی حذف شد.
\n\n۴. ریاضیات و افسانه بنیانگذار
\n\nداستان رایج درباره عدم ایجاد جایزه برای ریاضیات به دلیل خیانت همسر نوبل، افسانهای بیش نیست؛ نوبل هرگز ازدواج نکرد. احتمالاً او ریاضیات را به طور مستقیم برای بشریت مفید نمیدانست، بنابراین آن را از جوایز خود حذف کرد.
\n\n۵. پژوهشگران زن نادیده گرفته شده
\n\nلیز مایتنر در کشف شکافت هستهای نقش داشت، اما جایزه ۱۹۴۴ تنها به اتو هان داده شد، با وجود ۴۸ بار نامزدی او. جوسلین بل برنل تپاخترها را کشف کرد، اما هنگام اعطای جایزه نوبل نجوم به آنتونی هیویش در سال ۱۹۷۴، مشارکت او نادیده گرفته شد.
\n\n۶. مدالها به عنوان کالاهای حراجی
\n\nوارثان فرانسیس کریک مدال او را به دلیل بدهیها در حراج فروختند که قیمت آن بیش از دو میلیون دلار بود. جیمز واتسون مدال خود را در سال ۲۰۱۴ به قیمت ۴.۸ میلیون دلار فروخت و مالک جدید بعداً مدال را به او بازگرداند که نشاندهنده ارزش بالای مدالهای نوبل فراتر از حوزه علم است.
\n\n۷. جایزه نوبل همیشه نجیب نیست و گاهی اشتباه است
\n\nهیچ جایزهای به طور رسمی لغو نشده است، حتی زمانی که اشتباه علمی ثابت شده است، مانند مورد پزشک یوهانس فیبیگر (۱۹۲۶) و کشف نادرست او که یک کرم باعث سرطان میشود. همچنین عمل لوبوتومی که توسط آنتونیو اگاس مونیز (۱۹۴۹) توسعه یافته و شامل قطع مسیرهای عصبی در لوب پیشانی مغز برای درمان بیماریهای روانی است، امروزه غیر مؤثر و مضر محسوب میشود.
\n\nبرخی تحقیقات اخیر مانند تحقیق گرگ سیمنزا (۲۰۱۹) به دلیل دادههای جعلی پس گرفته شدهاند، اگرچه دستاورد اصلی آنها صحیح است.
\n\nبرخی برندگان نظرات جنجالی ابراز کردهاند: لینوس پاولینگ از دوزهای بالای ویتامین C دفاع کرد، کری مولیس روژ نظریههای توطئه درباره ایدز و اشیای پرنده ناشناس را مطرح کرد، و ویلیام شوکلی باورهای نژادپرستانه و یوجنیستی داشت.
\n\nشایان ذکر است که جایزه نوبل بر اساس وصیتنامه آلفرد نوبل، شیمیدان و مخترع سوئدی، که در سال ۱۸۹۵ یک سال پیش از مرگش نوشته شده بود، بنیانگذاری شد. در وصیتنامهاش آمده بود که جوایزی سالانه به افرادی داده شود که بیشترین سود را برای بشریت در حوزههای فیزیک، شیمی، پزشکی، ادبیات و همچنین جایزه صلح داشته باشند. این وصیتنامه پس از مرگ او در سال ۱۸۹۶ به طور رسمی اجرا شد و اولین جوایز نوبل در سال ۱۹۰۱ اهدا گردید.
", "tags": [ "جایزه نوبل", "علم", "تاریخچه جایزه نوبل", "برندگان نوبل", "فیزیک", "شیمی", "پزشکی", "جوایز جهانی" ] } }